Wij hebben voortdurend te maken met balansen en perspectieven. Zowel de ene als de andere bewegen zich tussen herinnering en toekomst.

Het is de herinnering aan een gebeurtenis aan het begin die ons ertoe oproept om de balans op te maken van onze coherentie met dat feit dat in de kiem een plan bevatte dat verwezenlijkt moest worden.

Vandaag is het zeer moeilijk balansen op te maken en perspectieven aan te voeren. Het ontbreekt aan precieze historische en metafysische plaatsen waarnaar men kan verwijzen, en het principe van vrijheid dat verbonden is met het veranderen van het voelen en gescheiden is van een verwijzing naar objectieve waarheden, is verabsoluteerd.

De voortschrijdende teloorgang van een herinnering en een eschatologie die de ritmes van het leven markeren, leidt tot een nihilisme van denken en handelen.

Het nihilisme, dat tegelijkertijd het afwijzen van ieder fundament en de teloorgang van iedere objectieve waarheid is, is een ontkenning van het mens zijn van de persoon en zijn identiteit zelf. Is de mens eenmaal de waarheid ontnomen, dan is het een pure illusie te pretenderen hem vrij te maken.

Het is nutteloos en bedrieglijk balansen op te maken en perspectieven aan te voeren, als men de onlosmakelijke band uitsluit tussen waarheid en vrijheid, tussen herinnering-eschatologie en verwezenlijkingen, tussen een doel dat bereikt moet worden, en offers voor het behalen van het resultaat.

In het rijk van de schijnheiligheid en de leugen

Alles wordt geleid door de fundamentele regel van niet vals te spelen, de termen van de kwestie niet te veranderen, wanneer wij niet zegevierend uit een uitdaging te voorschijn komen.

De ware nederlaag van de mens bestaat er niet in dat men een doel niet bereikt, men de herinnering iets verschuldigd is en voortdurend angstig en te laat is waar het de concrete historische idealen die men had vastgesteld, betreft.

De ware nederlaag van de mens, zijn desintegratie, bestaat in het binnetreden in het rijk van de schijnheiligheid en de leugen.

Het kwaad is een voortschrijdend en voortdurend vervangen van loyaliteit door slimheid. De slimheid die de vos van Aesopus deed zeggen, toen hij zag dat hij er niet in slaagde de begeerde druiven te bereiken: “Hij is nog niet rijp, ik wil geen zure druiventros opeten!”.

Woord dat vlees wordt

Voor ons christenen zijn waarheid en vrijheid aanwezig tussen de twee polen van de herinnering en de uiteindelijke verwezenlijking.

Deze twee polen hebben voor ons de naam van het mysterie van Kerstmis en het mysterie van Pasen. Als het mysterie van Kerstmis historische herinnering is aan de menswording van het Woord, is het mysterie van Pasen herinnering aan de trouw van dit vleesgeworden Woord aan zijn oorsprong, waarvan tot aan het kruis getuigenis is afgelegd, aan de liefde van de Vader. Het is herinnering aan het zenden van deze liefde naar ons en aan de oproep om persoonlijk en gemeenschappelijk mysterie van deze liefde te worden.

Deze en geen andere zijn de termen van de kwestie, de onvermijdelijke polen waartussen balansen en perspectieven zich moeten bewegen.

Iedere balans is altijd een vergelijking met dit Kruis, met deze dwaze Liefde die voor Calvarië, voor haar historische mislukking, haar uiteindelijke nederlaag koos alleen al om de waarheid van de herinnering hieraan niet te verraden.

Met dit Kruis en met deze trouw aan de herinnering aan de oorsprong zijn wij geroepen tot een voortdurende vergelijking, en niet alleen aan het einde van een eeuw of een millennium.

Christus, licht van de wereld, Gisteren en Vandaag, Begin en Einde, Alfa en Omega, aan wie tijd en eeuwen toebehoren – zoals wij in de paasnacht zingen – blijft de eindterm van iedere balans, van iedere vergelijking.

Het is nutteloos om de kwestie heen te draaien of te spelen met interpretaties en scherp onderscheid.

Wij kunnen wel ronddwalen langs allerlei weggetjes en straatjes. Aanwezig blijft altijd de grote kwestie, het enige serieuze geval van de persoonlijke en gemeenschappelijke Geschiedenis.

Het oordeel aan de voet van het Kruis

Bij de vergelijking met deze trouw aan de Liefde die zich niet terugtrekt in het donker en de duisternis, niet ontkent en zich ontkent, die vrij voor de dood kiest, maar het aan vrienden gegeven woord niet verraadt, kunnen wij eerlijk onze balansen opmaken en onze plannen aanvoeren. De rest is allemaal spel. Menselijke wijsheid en macht die voor een dag leven en vervolgens worden verdrongen door een andere wijsheid en macht die zich beter aan de mode van de tijd aanpassen.

Het Kruis openbaart ons de liefde, het Kruis zet voor ons de poorten wijd open van het Rijk waar de herinnering wordt verwezenlijkt.

Pasen is het mysterie van een leeg graf, een vreugdevolle verkondiging, een kennis en een vrijheid die aan het hele universum worden meegedeeld.

Op het Kruis wordt de zending geboren en aan de voet van het Kruis is de zending authentiek. Daar maakt men zich geen illusies noch over de middelen noch over de doeleinden ervan. Zij raakt niet van streek ten overstaan van de wisselvalligheden en de menselijke mislukkingen, omdat zij rust op de kracht van God die rustig blijft hopen tussen de onstuimige golven, hoop tegen hoop. Zij oefent een kritisch handelen uit en herinnert ons eraan dat de zending niet verwezenlijkt kan worden, als wij ons sterk en zeker van onszelf voelen, maar alleen wanneer wij zwak en beroofd van alles zijn. Niets van alles wat wij doen, ontkomt aan het oordeel van het Kruis.

Emilio Grasso

(Vertaald uit het Italiaans door Drs.H.M.G. Kretzers)

04/04/2026