Een initiatief van de parochie van Ypacaraí
In de loop van afgelopen jaar heeft de parochie Sagrado Corazón de Jesús van Ypacaraí een hulpprogramma voor verschillende
mensen opgestart die op verschillende wijzen al werden geholpen door de Caritas-groep, waarvan zij voedsel en/of medicijnen kregen.
Het doel van het programma was hen op weg te helpen om een kleine productieve activiteit te ondernemen die het hun mogelijk zou maken om een geregelde opbrengst, hoe klein ook, te genereren en zo te voldoen aan enkele wezenlijke noden.
Het pastorale team van de parochie kende al deze personen die bij dit programma zijn ingestapt, goed. Hun behoeften en ook hun wil om een activiteit te verrichten om niet alleen afhankelijk te zijn van externe hulp waren bekend.
Vaak hoopten de moeilijkheden zich voor hen op. Soms waren ze door een ziekte of een ongeluk niet meer in staat om een regulier werk met zijn ritme te blijven doen. In andere gevallen had daarentegen een van hun familieleden constante medische zorg en voortdurende aandacht nodig, waardoor zij verplicht waren bijna voortdurend thuis te blijven.
Het project is in het bijzonder gericht op vrouwen met kinderen die ten laste van hen komen, en vaak in een situatie verkeren waarin zij tegelijkertijd de functie van moeder en vader moeten vervullen. Deze vrouwen, madres solteras (alleenstaande moeders), zijn een proces gestart tegen de vader van hun kind; daarbij baseren zij zich op een wet van de staat van Paraguay die voor een vader de plicht bepaalt de kinderen die hij heeft verwekt, te erkennen, waarbij hij zich zo nodig onderwerpt aan een DNA-onderzoek, en voor hen een maandelijkse bijdrage te storten. Maar de tijd die justitie nodig heeft, en vooral het feit dat in veel gevallen de vader niets heeft en zonder vast werk is, zorgen ervoor dat het probleem van de behoeftige economische omstandigheden waarin zij leven, onopgelost blijft.
De vrouwen die in het programma zijn opgenomen, verrichten informeel werk, waarbij zij alleen verdienen hetgeen het hun toestaat net in levensonderhoud te voorzien. Sommigen van hen werken als schoonmaaksters, anderen kopen op de markt voedsel – van fruit en groente tot snoep – en verkopen dit opnieuw aan huis: uren en uren werk, vaak onder een onbarmhartige zon, om een kleine marge te krijgen die het hun mogelijk maakt om eten te kopen. Anderen hebben de vaardigheid die nodig is om borduurwerk te verrichten, maar omdat ze dat doen voor een ondernemer die hun het noodzakelijke materiaal levert en vervolgens zich bekommert om het product op de markt te brengen, is de verdienste minimaal.
Vervolgens doen zich periodiek onverwachte noden voor die hun situatie nog gecompliceerder maken: een ziekte, dringende
noodzakelijke medische onderzoeken, het begin van het schooljaar van hun kinderen met alles wat het aan kosten met zich meebrengt voor het studiemateriaal en het schoolkostuum.
Er is geen toegang tot krediet voor wie geen vast werk heeft en geen loonzakje kan overleggen. In deze omstandigheden is het gemakkelijk zich opgesloten te voelen in een cirkel zonder uitgang.
Een eenvoudig project
Toen men weer aan de geschiedenis van mensen zoals dezen dacht, ontstond het idee om hun de middelen te verschaffen om een minimale productieve activiteit te starten.
Het project was heel eenvoudig, bijna zonder bijzondere pretenties, uitgaande van hun vaardigheden en van hetgeen zij in werkelijkheid al deden.
Onder de mensen op wie het project was gericht, hadden verschillenden al de gewoonte iets aan huis te verkopen. Dat voedsel bereiden in plaats van het te kopen om het weer te verkopen zou van hen geen bijzondere opleiding vragen, maar door te veranderen in producenten zouden zij zeker grotere winstmarges hebben. De afzet was verzekerd: in Paraguay is immers de gewoonte wijd verbreid om vaak van rondreizende verkopers sandwiches, empanadas (gebakken pastadeeg, gevuld met gehakt of andere ingrediënten), kleine schnitzels te kopen en te eten.
De verspreiding van de pandemie onder de Paraguayanen heeft deze plannen echter in de war gestuurd en het oorspronkelijke doel bijgesteld. Vanaf 11 maart 2020, de datum waarop het eerste geval in Paraguay is geregistreerd, hebben de autoriteiten, toen ze zagen wat er in andere landen, in het bijzonder Italië aan het gebeuren was, onverwachts een algehele lockdown opgelegd, die vervolgens voor verschillende maanden is verlengd. In deze omstandigheden is het onmogelijk een verkoop van snacks aan huis op te starten. Ook wanneer vervolgens geleidelijk de lockdown met ingang van augustus steeds meer versoepeld is, is het wantrouwen tegen deze wijze van verkoop gebleven, en dit kon volkomen terecht ook niet anders zijn.
Deze verdere moeilijkheid heeft er echter toe geleid naar minder voor de hand liggende alternatieven te zoeken: het zou gaan om het fokken op kleine schaal of de productie van ambachtelijke artikelen, borduur- of haakwerk.
Het programma is gerealiseerd met steun van de Belgische organisatie Stelimo, waarvan de naam in het Nederlands
overeenkomt met een acroniem dat betekent “Steun voor de missionarissen van Limburg”. Limburg is een provincie in het oosten van het Vlaams Gewest die vanuit kerkelijk standpunt samenvalt met het bisdom Hasselt, waar zich de centrale vestiging bevindt van de Gemeenschap Redemptor hominis. Stelimo is een zijtak van het bisdom Hasselt.
Met het door de organisatie Stelimo ter beschikking gestelde bedrag is er een fonds gecreëerd om kleine activiteiten te starten.
Een waaier van verschillende activiteiten
Een kleine galerij van de geschiedenis van enkele personen die door dit project zijn geholpen, zal het mogelijk maken de effecten ervan beter te begrijpen en op hun waarde te schatten.
Blanca, de moeder van twee kinderen – die, toen ze weer thuis kwam, werd getroffen door een stroomschok, afkomstig van een op straat gevallen kabel, en die sindsdien samen met het kind dat zij in haar schoot droeg, voortdurend lijdt aan de gevolgen van dit ongeluk – is begonnen konijnen te fokken. Zij heeft dankzij het fonds kooien kunnen kopen en daardoor het fokken kunnen uitbreiden en dit doelmatiger en hygiënischer maken.
Romina en Miriam hebben, ieder in haar eigen wijk, enkele vrouwen, buren van hen, bij elkaar gebracht om samen Ñandutí, voor Paraguay typische kant te maken, dat gemakkelijk kopers vindt. Met het hun door het fonds ter beschikking gestelde bedrag hebben zij het nodige materiaal kunnen kopen.
Noemí, moeder van drie kinderen, die geen constante bron van inkomsten heeft, heeft haar broer José van 22 jaar, vanaf het middenrif naar beneden toe verlamd ten gevolge van een aneurysmabreuk, bij haar in huis genomen. José is een ervaren metaalarbeider en het fonds heeft hem ondersteund met het aanschaffen van enkele instrumenten die het hem mogelijk hebben gemaakt weer opnieuw zijn beroep uit de oefenen. In zijn rolstoel vervaardigt hij, op sommige ogenblikken bijgestaan door zijn zus, metalen meubels en voorwerpen. Hij voelt zich geen last voor zijn zus meer.
Victorina, María del Carmen en Juana hebben ieder een kippenhok gebouwd om eieren te verkopen. Het fonds heeft hun behalve de kuikentjes het noodzakelijke materiaal geleverd (bakstenen, palen, gaas, zinkplaten enz.).
De vaak niet te bedwingen blijdschap die al deze mensen voor wie het programma was bestemd, hebben getoond, heeft niet 
alleen veel te maken met de voldoening aan eigen behoefte te kunnen voldoen zonder van hulp van buiten afhankelijk te zijn, maar ook met de waardigheid die uit werk voortkomt.
Ieder van hen weet, en heeft dat geaccepteerd, dat het niet louter en eenvoudigweg een gift betreft. De logica van het fonds is niet die van een bank of een financieel instituut: er zijn geen check’s, noch vervaldata, maar de belangeloosheid waarvan zij het voorwerp zijn geweest door het materiaal te krijgen dat het mogelijk heeft gemaakt een kleine nieuwe activiteit op te starten, vereist dat zij op het juiste ogenblik op hun beurt andere mensen in nood via de Caritas-groep helpen.
En weten dat ze eens anderen kunnen helpen is voor hen ook een besef dat hen motiveert, omdat “het zaliger is te geven dan te ontvangen” (Hand. 20, 35).
Als het doel alleen zou zijn het eigen leven te verbeteren, zou de ervaring incompleet zijn. Maar het streven is voor wie de hulp van dit project heeft genoten, veeleer dat evangelisch delen te beleven dat wordt uitgedrukt in de woorden: “Voor niets hebt gij ontvangen, voor niets moet gij geven” (Mat. 10, 8).
(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)
12/05/2021