Wij zijn in naam christenen, maar feitelijk blijft onze levensstijl die van mensen die Jezus niet kennen.
In een van zijn toespraken ter gelegenheid van Kerstmis zei paus Benedictus XVI dat om de betekenis van het Kerstmis van de Heer beter te begrijpen een korte verwijzing naar de historische oorsprong van dit hoogfeest nuttig was.
Het liturgisch jaar heeft zich aanvankelijk immers niet ontwikkeld, uitgaande van de geboorte van Christus, maar van het 
geloof in zijn verrijzenis. Daarom is het oudste feest van het christendom niet Kerstmis, maar Pasen. De verrijzenis van Christus is het fundament van het christelijk geloof, zij ligt ten grondslag aan de verkondiging van het evangelie en laat de Kerk geboren worden.
In wezen is Kerstmis God die zich tegenwoordig stelt in een Kind.
Zijn kind zijn toont ons hoe wij God kunnen ontmoeten en van zijn tegenwoordigheid kunnen genieten.
Het kenmerk van armoede, van een verborgen leven, van broosheid en zwakte wijst reeds op en is een vooraankondiging van een ommekeer in onze beoordelingscriteria: niet de kracht en de machtsinstrumenten, in welke vorm zij zich ook voordoen, redden, maar de goddelijke dwaasheid die onze projecten op hun kop zet en ons oproept te antwoorden op haar vraag.
Naar aanleiding van Kerstmis zegt het evangelie van Lucas:
“En Maria bracht haar zoon ter wereld, haar eerstgeborene, wikkelde Hem in doeken en legde Hem neer in een kribbe” (Luc. 2, 7).
Wat dit betreft, brengt een van de bekendste specialisten op het gebied van het Nieuwe Testament, Klaus Berger, de beknopte en sobere wijze naar voren waarop de evangelist Lucas de doorslaggevende gebeurtenissen, vertelt van de heilsgeschiedenis. Het zijn vervolgens de engelen die aan mensen die betrekkelijk vreemd zijn, zullen openbaren waar
het om gaat. De doorslaggevende gebeurtenissen vinden als het ware in het geheim plaats. De geboorte is alleen voor Maria en Jozef toegankelijk. En de personen die vervolgens samenkomen, zijn geen journalisten en koningen, maar vrouwen en herders. Het mysterie is niet voor het marktplein, maar voor een intieme en familiale sfeer. Het christendom blijft vanaf zijn verste oorsprong zo gestructureerd. Het is niet ervoor geschikt een publiek schouwspel te worden. De spanning tussen geheim en martelaarschap is het kenmerk ervan.
Wij kunnen zeggen dat bij het kerstfeest de verborgenheid van God naar voren komt in de nederigheid van de menselijke omstandigheden, in het Kind van Bethlehem.
Wij zijn geroepen de gebeurtenis van Kerst te beleven als een unieke gelegenheid die ons oproept ons aan het publieke spektakel te onttrekken om uiteindelijk ertoe te komen de mensen uit onze intieme en familiale sfeer in de ogen te kijken, om te treden uit die hypocrisie van “alles is rustig, glimlach en gezang, spectaculair, super, heel goed...”, uitdrukkingen die gespeend zijn van een echte betekenis en die de angst laten zien om de naakte waarheid onder ogen te zien, en vanuit deze waarheid te komen tot het opbouwen van relaties van vrijheid, vreugde en liefde die geen einde hebben.
Kerstmis is vreugde, omdat wij eindelijk zien en zeker zijn dat God het goede is, het leven, de waarheid van de mens en zich tot de mens verlaagt om hem tot zich te verheffen: God wordt zo nabij dat men Hem kan zien en aanraken.
De Kerk aanschouwt dit onuitsprekelijk mysterie en de teksten van de liturgie van deze tijd zijn doordrongen van verbazing en vreugde; alle gezangen van Kerstmis brengen deze vreugde tot uitdrukking. Kerstmis is het punt waar hemel en aarde zich verenigen en verschillende uitdrukkingen die wij in deze dagen horen, onderstrepen de grootheid van wat er is gebeurd: het verre is nabij geworden.
In dat Kind, dat wat God is: eeuwigheid, kracht, heiligheid, leven, vreugde verenigt zich met wat wij zijn: zwakheid, zonde, lijden, dood.
Paus Franciscus herinnerde ons in de homilie van Kerstnacht 2022 eraan
“dat God werkelijk mens geworden is. En dus zijn theorieën, mooie gedachten en vrome gevoelens over Hem niet voldoende. Jezus, die arm geboren wordt, zal arm leven en arm sterven, Hij heeft niet zeer veel verhalen gehouden over de armoede, maar haar ten diepste voor ons beleefd. Van de kribbe tot het kruis is zijn liefde voor ons tastbaar, concreet geweest: van de geboorte tot de dood heeft de zoon van een timmerman de ruwheid van het hout, de wrangheden van ons bestaan omarmd. Hij heeft ons niet met woorden liefgehad, Hij heeft ons niet voor de grap liefgehad!”.
De theologie en de spiritualiteit van Kerstmis gebruiken een uitdrukking om dit feit te beschrijven: ze spreken van een wonderbare ruil tussen godheid en mensheid.
In het mysterie van de menswording, is God na te hebben gesproken en in de geschiedenis door middel van boodschappers en met tekenen tussen beide gekomen te zijn uit zijn ontoegankelijk licht getreden om de wereld te verlichten.
Moge deze Kerstnacht voor ons allen een nacht zijn van een diepe bekering van leven, opdat wij de woorden van de profeet Jesaja kunnen ervaren:
“Het volk dat wandelde in het donker, heeft een groot licht gezien” (Jes. 9, 1).
(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)
24/12/2024