Op 27 april 2014 heeft de Kerk Johannes Paulus II heilig verklaard. Het verlangen van het Volk Gods, dat op 2 april 2005 bij de dood van de paus op het St. Pietersplein vroeg: “Onmiddellijk heilig”, is verwezenlijkt.

Ons rest de vraag van het waarom van dit eensgezinde verlangen om hem als heilig te erkennen.

Het antwoord zou men kunnen vinden in de woorden zelf van de paus in zijn boek Alzatevi, andiamo!: “De mensen hebben altijd behoefte gehad aan modellen om na te volgen en zij hebben er vooral nu vandaag behoefte aan in onze tijd, die zo is blootgesteld aan veranderlijke en tegenstrijdige invloeden”. Dit geldt des te meer voor de jongeren, “de toekomst van de Kerk”^[1], zoals de paus hen heeft gedefinieerd. Van de talloze ontmoetingen met hen, die de paus ongetwijfeld in zijn pontificaat heeft bevoorrecht^[2], resten ons zijn Toespraken. Hij heeft deze uitgesproken in een ruime verscheidenheid aan contexten en over een enorme hoeveelheid van thema’s in verband met vraagstukken die de jongeren van verschillende continenten, culturen en ervaringen hem hebben voorgelegd.

Deze rijkdom heeft Emilio Grasso willen opnemen in dit boek Geloven is altijd een uitdaging. Hij heeft getracht te focussen op de meest treffende punten van de boodschap van de paus aan de jongeren van België, Nederland, Emilia-Romagna (Italië), Afrika en Latijns-Amerika, landen die de auteur uit eigen ervaring kent. Hij heeft dit gedaan zonder de verschillende nuances waarom het publiek vraagt, en de verschillende toonaarden waarin Johannes Paulus II zich tot hen richtte, te verliezen.

In zijn Boodschap voor de 29^ste Wereldjongerendagen 2014 benadrukt paus Franciscus de bijzondere band van Johannes Paulus II met de jongeren, die zijn heiligverklaring nog sterker en waardevoller maakt voor alle tijden en plaatsen: “De heiligverklaring van Johannes Paulus II op de tweede zondag na Pasen is in deze zin een gebeurtenis die ons hart vervult met vreugde. ... En in de gemeenschap van de heiligen zal hij voor ons allen een vader en een vriend blijven”.

De aantrekkingskracht van deze paus is juist gelegen in het feit dat hij, eerder dan zich aan de jongeren voor te doen als een leermeester, zich graag presenteert “als een getuige van een andere generatie die zich met hen vereenzelvigt als een makker voor het leven van morgen”^[3].

Een vader en een vriend die hun de valsheid van zoveel beloften van gemakkelijk en onmiddellijk genot, van kunstmatige paradijzen, handelaren in illusies en ontspanning onthult. Hij waarschuwt hen voor het gevaar op slinkse wijze meegesleept te worden in het scepticisme, in de wanhoop en het verlies van de zin van het leven. Dit verhaal wordt herhaaldelijk weer opgenomen door Johannes Paulus II in zijn ontmoetingen met de jongeren van België. Hij nodigt hen uit een radicale uitdaging te accepteren ten opzichte van de door eigen egoïsme, haat en geweld steeds meer verscheurde wereld, die vormloos is gemaakt door de onverschilligheid ten overstaan van de drama’s van de mensheid, gevoelloos door een smakeloos leven, ontmoedigd door innerlijke vermoeidheid en ouderdom.

De paus bezit een onbetwistbaar vermogen om van mens tot mens, met zijn hart te spreken. Hij spreekt de taal van de jongeren en wordt door hen begrepen. Hij spreekt hen rechtstreeks aan op hun verlangens en verwachtingen. Johannes Paulus II is zich ervan bewust dat “van de wijze van overdracht ook het aanvaarden van de inhoud afhangt”^[4], maar hij uniformeert zich niet aan de mentaliteit van de wereld. En hij houdt vastberaden de Belgische jongeren iets voor dat ouderwets klinkt in de oren van de meesten, dat niet strookt met de heersende clichés in de wereld: bouwers worden van de Kerk van Christus, hun roeping weten te zien, op een andere wijze dan de wereld leven, zich het harde en veeleisende verhaal van het Woord eigen maken. Hij roept hen krachtig op “hun hart open te stellen voor het evangelie van Christus en er getuigen van te zijn; en mocht dat noodzakelijk zijn, getuigen-martelaren”^[5].

Deze paus, die een zo felle vijand was van de “cultuur van de dood” en die ook op zijn oude dag nieuw leven putte uit het contact met de jongeren voor wie hij een heel bijzondere feeling had^[6], is nooit moe geworden hun de fundamentele uitdagingen van het leven voor te houden. Hij vraagt hun “de moed, de verbeeldingskracht en de energie te hebben om de moeilijke doeleinden te bereiken”, zoals hij zegt tegen de jongeren van Nederland. Men moet erkennen dat hij zo ver is kunnen gaan, omdat hij zelf niet is teruggedeinsd voor de moeilijkheden, te beginnen bij zijn reis naar Nederland, naar een Kerk die van felle interne controverses was doortrokken zonder zich te onttrekken aan het openlijk protest tegen zijn persoon^[7].

Hij heeft de jongeren uitgenodigd nieuwe horizonten op te zoeken en grootse idealen te verwezenlijken. Hij heeft echter nooit de waarheid voor hen verzwegen van de moeite van elke dag, die geen kortere routes toestaat om het doel te bereiken, maar zich voedt met het realisme van de alledaagsheid, dat niet “in één dag tot stand komt of de vrucht kan zijn van het enthousiasme van het ogenblik”, zoals hij de jongeren van Emilia-Romagna toevertrouwt.

De paus roept de jongeren van het Afrikaans continent op “verantwoordelijk te worden en resoluut het leven in eigen hand te nemen”, omdat “er in ons de vrijheid is nee te zeggen tegen wat ons leven verwoest, en ja tegen het leven, de liefde, het goede”.

Johannes Paulus II gelooft ongetwijfeld in de jongeren. Hij bemoedigt ze, hij nodigt ze uit verder te gaan, hij stimuleert hen zich niet gewonnen te geven. In één woord, hij houdt van hen en vertrouwt hun de boodschap toe van hoop en moed, die speciaal tot hen wordt gericht: “Christus, de eeuwig jonge, heeft jullie nodig” om vanaf het huidige ogenblik de toekomstige wereld te kunnen veranderen, zoals de paus in de ontmoetingen met de jongeren van Latijns-Amerika benadrukt.

Ten slotte laten wij ons inleiden in deze lectuur door de woorden van paus Franciscus, die ons herinnert aan de grote uitdaging waarvoor Johannes Paulus de jongeren van de hele wereld en van alle tijden heeft gesteld. Een uitdaging die wij terugvinden in dit boek van Emilio Grasso, Geloven is altijd een uitdaging, dat zoveel aandacht schenkt aan de verscheidenheid van personen in gesprek met de paus, zonder echter het wezenlijke van zijn boodschap uit het oog te verliezen: “Komende maand april is het ook de verjaardag van het aan de jongeren in bewaring geven van het Kruis van het jubileum van de Verlossing. Juist uitgaande van deze symbolische daad van Johannes Paulus II, begon de grote pelgrimstocht van jongeren die vanaf dan de vijf continenten blijft doorkruisen. Velen herinneren zich de woorden waarmee de paus op paaszondag 1984 zijn gebaar gepaard liet gaan: ‘Beste jongeren, aan het einde van het Heilig Jaar vertrouw ik jullie het teken zelf van dit jubileumjaar toe: het kruis van Christus! Draag het de wereld in, als teken van de liefde van de Heer Jezus voor de mensheid en verkondig allen dat er alleen in de gestorven verrezen Christus heil en verlossing is’”^[8].

Maria Cristina Forconi

_________________________

^[1] S. Oder con S. Gaeta, Perché è santo, Ed. Rizzoli, Milano 2010, 121.

^[2] Vgl. A. Riccardi, Giovanni Paolo II. La bibliografia, Ed. San Paolo, Cinisello Balsamo (Milano) 2011, 260.

^[3] A. Riccardi, Giovanni Paolo II..., 261.

^[4] S. Oder con S. Gaeta, Perché è santo..., 16.

^[5] D. Del Rio, Wojtyla un pontificato itinerante. Quindici anni in missione per il mondo, Ed. Dehoniane, Bologna 1994, 634.

^[6] Vgl. C. Bernstein - M. Politi, Sua Santità, Ed. Rizzoli, Milano 1996, 419-424.

^[7] Vgl. S. Oder con S. Gaeta, Perché è santo...., 116.

^[8] Paus Franciscus, Boodschap voor de 29^ste Wereldjongerendagen (21 januari 2014).

Emilio Grasso, Geloven is altijd een uitdaging. De heilige Johannes Paulus II spreekt tot de jongeren, Halewijn, Antwerpen 2014, 128 blz.

INHOUDSOPGAVE