Aan de gelovigen van de parochie Sagrado Corazón de Jesús van Ypacaraí (Paraguay)

Mijn beste vrienden,

Ieder jaar begeven op de dagen die voorafgaan aan het hoogfeest van de Onbevlekte Ontvangenis van de Maagd Maria duizenden Paraguayanen zich in processie naar het heiligdom van Caacupé om de Maagd Maria eer te bewijzen.

Het feit dat dit jaar alle, met deze grote gebeurtenis verbonden, vieringen zijn opgeschort vanwege het gevaar van besmetting, te wijten aan de verspreiding van COVID-19, roept ons op tot een diepgaande reflectie, omdat, zoals paus Franciscus heeft gezegd, wij uit deze pandemie niet hetzelfde zullen komen als wij tevoren waren.

Ongetwijfeld hebben wij met de vieringen ter ere van de Maagd Maria van Caacupé te maken met de grootste uitdrukking van volksvroomheid in Paraguay.

Ik maak nu enkel eenvoudige opmerkingen om een bijdrage te leveren als voorbereiding aan de viering van deze gebeurtenis, als God wil, in het jaar 2021:

1. De volksvroomheid zuiveren en haar open stellen voor nieuwe betekenissen wil zeggen het feit voor ogen houden dat de traditionele plattelandscultuur (massaal aanwezig in Caacupé) gewoon is een relatie tot stand te brengen tussen de Moeder en de Aarde.
   Het gelijk stellen van de Maagd Maria aan het symbool van de aarde is niet vreemd aan de katholieke theologie. Grote kerkvaders, zoals de heilige Ireneüs en Tertullianus, hebben de Maagd Maria, die Christus voortbrengt, vergeleken met de maagdelijke, nog niet door de mens bewerkte aarde, waaruit de Schepper Adam boetseerde.
   Deze relatie tussen de onbevlekt (zonder smet) ontvangen Maagd Maria en de Aarde is een spoor van een reflectie dat een precieze aanwijzing in de pastorale praktijk zou kunnen suggereren.
   In het christelijk leven bestaan geen scheidingen of tegenstellingen. Zoals God zich niet scheidt van de mens en in de schoot van Maria God en Mens zich verenigen in dezelfde Persoon van de Zoon, zo kunnen wij de hemel niet van de aarde scheiden, het geloof van de werken, de viering van het leven, de Tempel van de Stad.
   De onbevlekte Maagd vieren wil zeggen onze innerlijkheid, ons hart zuiveren zonder haar te scheiden van onze uiterlijkheid, ons lichaam.

2. Uit dit alles komt een pastorale aanwijzing voort die, wanneer wij de maatschappelijke aspecten van het dogma in aanmerking nemen, heel de mensheid omvat en zorg ervoor draagt.
   Wanneer wij de theologische redenen ervoor uitleggen, gaat het erom het respect uit de dragen voor Moeder Aarde en dit is voor ons een respect voor Maria, Aarde van God.
   Dit respect voor tegelijkertijd Maria en Moeder Aarde, wil bij deze gelegenheid concreet zeggen de weg die naar Caacupé bereikt, niet veranderen in de stortplaats van Paraguay.
   Op dagen waarop de temperatuur 40 graden wordt, wordt overal het afval dat samen met ontlasting en urine wordt gedumpt, tot een infectiehaard en een terrein voor de ontwikkeling van dengue.

3. Het Document van Aparecida heeft uitvoerig de kwestie van de ecologie behandeld.
   Goed gemotiveerd en met een duidelijke theologische ondersteuning, kan deze kwestie een concreet pedagogisch-pastoraal programma vormen bij de vorming van het karakter, de training van het gedrag, het aangeven van doeleinden binnen het bereik van allen en niet alleen van wie de macht in handen heeft.
   De Latijns-Amerikaanse bisschoppen hebben in het Document van Aparecida geschreven:
   “Ook de schepping is een uitdrukking van de zorgende liefde van God. Hij heeft haar ons toevertrouwd, opdat wij haar bewaren en tot een bron van een waardig leven voor allen maken. Hoewel de natuur tegenwoordig in het algemeen een grotere waardering geniet, stellen wij ondubbelzinnig vast dat de mens op verschillende manieren zijn habitat in gevaar brengt en zelfs verwoest. ‘Onze zuster, moeder aarde’, is ons gemeenschappelijk huis en de plaats waar God zijn verbond met de mensen en de hele schepping heeft gesloten. De minachting voor de wederzijdse relaties en het evenwicht dat God tussen de geschapen werkelijkheden heeft ingesteld, is een belediging van de Schepper, een aanval op de biologische diversiteit en uiteindelijk op het leven zelf” (nr. 125).
   Bovendien bevrijdt de kwestie van de Bijbels en theologisch gefundeerde ecologie de jongeren van een intimistische-asociale-vervreemdende religiositeit, die vaak kenmerkender is voor een sektarische vorming dan de katholieke, die integendeel universeel is, een vorming die de sfeer van hemel en aarde ademt, viering en inzet van hen die behoren tot mijn gemeenschap of familie, maar ook van allen die in onze wereld leven.

Het zijn alleen enkele aanwijzingen onder de vele die de grootste uitdrukking van de volksvroomheid van Paraguay kunnen openstellen voor een kosmische liturgie.

Theofanes de Kluizenaar, een heilige van de Russisch-Orthodoxe Kerk, wiens kluizenaarsleven zich concentreerde op het gebed en het voortbrengen van literaire werken, schreef:

“Het christendom is spiritueel in zijn hogere aspect, daar het wezen ervan de genade is; maar het is niet onzichtbaar. Zo zijn echte christenen spiritueel... Zij zijn echter niet zonder vlees; hoewel spiritueel en dat in de hoogste mate, kunnen zij niet anders dan lichamelijk handelen”.

Op 8 december van het volgend jaar zal het van Caacupé niet de smerigste plaats maken van ons Paraguay, de stortplaats onder de open hemel van heel het land en een haard van infecties en dood, een nederige en eenvoudige inzet kunnen lijken. Het zou de vrucht kunnen zijn van een prediking die niet te hoogvliegend is met beschuldigingen en programma’s die alles veranderen om niets te veranderen, maar het zou ongetwijfeld een teken kunnen zijn dat wij, als Kerk die leeft in Paraguay, begrepen hebben dat men niet meer naar een verleden terugkeert dat dood is, en iedere authentieke verandering moet beginnen bij kleine dingen.

En moge de zegen van de almachtige God,

Vader en Zoon en Heilige Geest,

over u neerdalen en altijd bij u blijven.

Amen.

Don Emilio Grasso

(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)

15/01/2021