Aan de gelovigen van de parochie Sagrado Corazón de Jesús van Ypacaraí (Paraguay)

Mijn beste vrienden,

Wij blijven zitten in de verschrikkelijke tunnel van de COVID-19-pandemie en wij zien nog steeds niet het licht aan het einde van deze tunnel.

Zoals ik ontelbare keren heb herhaald, heeft de pandemie heel ons persoonlijke en sociale leven blootgelegd.

Alleen idioten kunnen denken dat alles weer zal worden zoals het was.

Ik gebruik hier het woord idioot in zijn algemene betekenis als synoniem van imbeciel.

Deze term, die komt uit het Grieks, duidde in zijn etymologische betekenis een persoon aan die zich alleen maar wijdde aan het zijne, aan het private en niet aan het publieke leven, aan wat gemeenschappelijk was. Men verwachtte dat een burger deelnam aan de politiek, en wie dat niet deed, was dus de idioot die zich alleen maar bezighield met wat hem aanging en niet met de publieke zaak, en daarom stond hij niet bepaald in aanzien.

Nu moeten wij helaas vaststellen dat de pandemie de ethische en intellectuele ellende van onze politiek in Paraguay aan het licht heeft gebracht.

Wij zijn geroepen om de politiek niet in handen te laten van demagogen of idioten in de etymologische zin van het woord, dat wil zeggen van degenen die alleen maar kijken naar het privé- belang en derhalve vijand van allen en alleen maar vriend van zichzelf zijn.

Wij moeten eraan denken hoe de politiek zal zijn, wanneer wij uit de tunnel van de pandemie tevoorschijn komen.

Niet denken aan de politiek en zich niet interesseren voor de grote problemen van het land wil zeggen alleen aan zichzelf denken, denken als idioten, ofwel als iemand die zijn broeders en zusters, vooral de meest behoeftige, afwijst en zelfs niet ziet.

Ik heb nooit de gedachte en wijze van spreken gedeeld van wie altijd tegen politici is en zich nooit eerlijk het probleem stelt van welke geestelijke en theologische vorming wij hebben gegeven aan zovele jongeren die in onze colleges, parochies, capillas en vormingscursussen zijn langsgekomen.

Het drama, ons drama, is dat wij wat wij hadden moeten blijven onderscheiden, gescheiden of met elkaar vermengd hebben: wij hebben het goddelijke van het menselijke gescheiden, die zich in de mens geworden Zoon van God verenigd hebben, terwijl ze onderscheiden blijven, maar nooit gescheiden of vermengd zijn.

Wij moeten de moed hebben om te zeggen dat deze leidende klasse grotendeels voortkomt uit ons en wij onze verantwoordelijkheid op ons moeten kunnen nemen dat wij hun dorst en honger naar God hebben gevoed met zoveel devoties en pseudo-religieuze praktijken zonder een bijbels-theologisch fundament.

Een probleem dat zich zal stellen in een nieuwe politieke visie, dat de visie zal overwinnen die alleen maar diefstal, zoeken naar macht om de macht en persoonlijke verrijking is, zal het probleem zijn van de zachtmoedigheid als deugd van de sterken.

In een email, gericht aan de Argentijnse radio-journalist Alfredo Leuco, heeft paus Franciscus geschreven dat zachtmoedigheid in de collectieve verbeelding soms wordt verward met lafhartigheid. Zij is integendeel de deugd van de sterken en verbonden met geduld en luisteren.

Deze korte tekst van paus Franciscus roept ons op om weer over een politiek na te denken die spektakel, agressie, sluwheid, onderbreking en geschreeuw is geworden, die de stem verstikken van wie een tegengestelde mening tot uitdrukking brengt; onvermogen om de ander te zien als een tegenstander die andere ideeën erop nahoudt, en niet als een vijand die gedemoniseerd en vernietigd moet worden; een tijd waarin in de plaats van een kalm redeneren de publicitaire slogan is gekomen en tegen het woord dat zich tot het verstand richt met rationele argumenten die gebaseerd zijn op zekere gegevens, en programma’s die te verwezenlijken zijn, ingaat met een in beweging zetten van bedrieglijke sentimenten die de minder edele en eerlijke instincten van de mens opwekken; een tijd van de omverwerping van waarden waarbij alles zich baseert op de “lichtheid van het bestaan”, waardoor beweringen waarop men een dure eed heeft gezworen, binnen de kortst mogelijke tijd weer omgekeerd worden overeenkomstig de belangen en de persoonlijke interesses van het ogenblik...

Wat dit betreft, dient herinnerd te worden aan de opvatting van de Duitse filosoof en politicoloog Carl Schmitt, waaraan in verschillende kringen weer gehoor wordt gegeven en volgens welke

“de politieke tegenstelling de meest intense en uiterste van alle is en iedere andere tegenstelling des te politieker is naarmate zij het uiterste punt nadert, dat van het zich groeperen op grond van de opvattingen van ‘vriend-vijand’”.

In de email aan de journalist Alfredo Leuco bevestigt de paus bij dit alles opnieuw dat een serene toon de wil laat zien om openlijk met elkaar in discussie te gaan en meningsverschillen kalm, ongehinderd tot uitdrukking worden gebracht.

Vandaag ziet men heel weinig politiek. Er wordt zelfs geen spoor van zachtmoedigheid en volgzaamheid gevonden.

Deze eigenschappen van zachtmoedigheid, geduld, vermogen om te luisteren die de deugd van de sterken vormen, mogen niet afwezig zijn in het hart van de katholieken die onder eigen verantwoordelijkheid en zonder zich te bedienen van de Kerk of in haar naam zich engageren op politiek terrein actief te zijn.

Op dit ogenblik schiet mij een politieke gedachte te binnen van Luigi Sturzo, een van de grootste politici van de afgelopen eeuw, die op een beslissende wijze heeft bijgedragen aan de bewustwording van de politieke deelname door Italiaanse katholieken.

Sturzo schreef in dezen:

“Men moet altijd het voornemen voor ogen houden de politieke strijd niet tot op de bodem uit te vechten om de tegenstander te vernietigen, een overeenstemming met de partijen die elkaar bestrijden, niet onmogelijk te maken, nooit alle schepen op electoraal en parlementair vlak achter zich te verbranden. De geweldige fout het land te reduceren tot twee vaste en gesloten blokken om het elimineren van de concurrent zou met alle zorg uitgebannen moeten worden”.

En Alcide De Gasperi, de president van de wederopbouw van Italië na de nederlaag van de Tweede Wereldoorlog, schreef in een artikel:

“Niemand denkt dat de hervorming bij zichzelf moet beginnen, dat deze golf van maatschappelijke vernieuwing ook van hem moet uitgaan, dat als de maatschappij in rustiger vaarwater zal komen, dat zal zijn omdat het individu, ieder voor zich, zij vleugels uitgeslagen zal hebben en een vlucht genomen zal hebben zonder op de ander te wachten”.

Moge het hart van ieder van ons en ons verlicht verstand ertoe bijdragen allen de politieke dimensie van de mens te laten beleven als een dimensie van belangstelling voor de opbouw van een menselijkere wereld, een beeld van de goddelijke stad waarnaar wij allen op weg zijn.

En moge de zegen van de almachtige God,

Vader en Zoon en Heilige Geest,

over u neerdalen en altijd bij u blijven.

Amen.

Don Emilio Grasso

(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)

08/05/2021