Aan de gelovigen van de parochie Sagrado Corazón de Jesús van Ypacaraí (Paraguay)
Mijn beste vrienden,
Deze tijd waarin wij leven, wordt sterk gekenmerkt door een grote wanorde van woorden en fake-nieuws, die ons voor grote 
problemen stellen, wanneer wij belangrijke en verantwoorde beslissingen moeten nemen.
Meer dan ooit moeten wij nu de moed hebben te verkondigen dat alleen het woord van God, de Waarheid, ons uit onverschilligheid, onbeduidendheid, het eenvoudig herhalen van “wat allen doen” kan doen treden.
Jezus heeft gebroken met de wet van het bloed, het behoren tot een ras, een gesloten groep van personen, dat ons ertoe veroordeelt altijd hetzelfde soort leven te herhalen. Daarom is Hij gekruisigd, omdat Hij het Woord van Waarheid was, dat iedere soort boei verbreekt; het Woord dat echter niet kan sterven, omdat het de Liefde is die vrijmaakt en daarom weer tot leven brengt.
De dood van Jezus roept allen op om een beslissing te nemen; het is een tijd van stilte, waarin God zwijgt, opdat de mens in absolute stilte en volle vrijheid een beslissing kan nemen: strijden voor het Woord of binnentreden in een dierlijk stilzwijgen; aan de kant van het leven staan of leven in de onbeduidendheid, in de herhaling of het nabootsen van de meerderheid zonder te willen luisteren, beslissen en autonoom en voor het goede te handelen.
Door middel van het Woord is alles geschapen, zoals ons het boek Wijsheid in herinnering brengt: “God van de vaderen, Heer van de ontferming, Gij die alles gemaakt hebt door uw woord” (Wijsh. 9, 1). Door zijn Woord “heeft” God “de watervloed bedwongen en daar eilanden in geplant” (Sir. 43, 23); door middel van zijn Zoon “houdt Hij alles in stand door zijn machtig Woord” (Heb. 1, 3).
Dit Woord was in het begin bij God. Alles is door middel hiervan gemaakt en zonder dat is niets gemaakt van wat bestaat. Hierin was het leven en het leven was het licht van de mensen (vgl. Joh. 1, 2-4). Voor ons mensen en ons heil is ditzelfde Woord “vlees geworden en heeft onder ons gewoond” (Joh. 1, 14).
De Latijns-Amerikaanse bisschoppen hebben in het Document van Santo Domingo gezegd dat
“in de daad van communicatie van de Vader, door het vleesgeworden Woord, in de prediking en de activiteit van Jezus wordt het Woord bevrijdend en verlossend voor heel de mensheid. Deze daad van liefde waardoor God zich openbaart, brengt, verenigd met het antwoord van geloof van de mensheid, een diepgaande dialoog tot stand. Zo is Christus het model van de communicator; in Hem komt God, Hij die geheel de Ander is, ons tegemoet en wacht op ons vrije antwoord” (nr. 279).
Wanneer het Woord wordt verkondigd, wanneer het aan ons wordt voorgehouden als het woord van God, dat “levend en krachtig, scherper dan een tweesnijdend zwaard is en doordringt tot het raakpunt van ziel en geest, van gewrichten en merg. Het ontleedt de bedoelingen en gedachten van de mens” (Heb. 4, 12); wanneer het Woord zich aan ons voordoet met al zijn boeiende kracht van een Waarheid, waarvoor “alles open en bloot ligt” (Heb. 4, 13), dan kunnen wij ons niet meer verbergen. De werken van alle mensen liggen immers hiervoor open, niets blijft voor haar ogen verborgen (vgl. Sir. 39, 19). Ten overstaan van dit Woord zijn wij geroepen om onze keuze te maken. Het eerste gevolg van dit Woord is dat het ons niet meer toestaan ons te verbergen, op het niveau van de dingen te leven, maar het veroorzaakt een antwoord in ons. Of het een ja of een nee is, het Woord staat het ons niet toe te leven op het niveau van de dingen zonder de vrijheid van zelfbeschikking.
Wij zijn derhalve geroepen om positie te kiezen: “Wie niet met Mij is, is tegen Mij, en wie niet met Mij bijeenbrengt, drijft uiteen” (Luc. 11, 23).
“Zoals de regen en de sneeuw uit de hemel neerdalen en daarheen pas terugkeren, wanneer zij de aarde hebben gedrenkt, haar hebben bevrucht en met planten bedekt, wanneer zij zaad hebben gegeven aan de zaaier, en brood aan de eter, zo zal het ook gaan met mijn woord, dat voortkomt uit mijn mond; het keert niet vruchteloos naar Mij terug, maar pas wanneer het heeft gedaan wat Mij behaagt, en alles heeft volvoerd, waartoe Ik het heb gezonden” (Jes. 55, 10-11).
Op dit punt helpt ons het denken van een grote Lutherse Duitse theoloog en exegeet uit de vorige eeuw: Rudolf Bultmann.
Bultmann schrijft dat voor Jezus de waarde van een mens niet wordt bepaald door welke menselijke hoedanigheid of het vermogen van zijn psychisch leven dan ook, maar alleen maar door hoe de mens in het hic et nunc (hier en nu) beslist over zijn bestaan.
Jezus ziet dus de mens als iemand die in zijn hic et nunc leeft, in zijn beslissing, met de mogelijkheid te beslissen door middel van zijn vrij handelen. Alleen wat de mens nu tot stand brengt, geeft hem zijn waarde.
Dat onderstreept de noodzaak op te voeden tot de moed van de beslissing.
“De moed zelf bestaat in een beslissing, een resolute daad die de weerstand overwint die zou leiden tot niets doen. Iedere beslissing brengt een moeilijkheid met zich mee, omdat zij een keuze maakt, mogelijkheden uitsluit door er een van de zovele te kiezen, maar in een moedige daad met kracht de macht van het ‘ja’ dat wordt uitgesproken, ja zelfs wordt beleefd, naar voren komt, als zo lichtend dat het de zovele ‘nee’s’, die door de beslissing zelf zijn gecreëerd, verduistert. De moed, die de oude Latijnen fortitudo, de deugd van de sterkte, noemden, is kracht ten opzichte van zichzelf, kracht die de lafhartigheid en de lafheid bestrijdt en overwint die ons bedreigen en ons aanraden opgesloten te blijven in onze zekerheden en ons zoveel redelijke alibi’s verschaffen om niet te handelen. Een moedige beslissing is het uitoefenen van vrijheid. En zij wordt ook moed om zich te verzetten, nee te zeggen, te vluchten voor de verleidingen om anderen te behagen en wie sterker en machtiger is dan wij, te vleien. Zo wordt moed kritisch vermogen, de houding van wie zich niet afhankelijk maakt van en ondergeschikt aan anderen, maar zelf durft. Moed is de kracht en de wil om in de nacht te kiezen, dat wil zeggen te midden van moeilijkheden, maar zij heeft de kracht van een verlichting, van een fiat lux, van een vuurtoren die de weg wijst die gegaan moet worden, voor een meer echte menselijkheid” (L. Manicardi, Spiritualità e politica).
Laten wij – op voorspraak van de jonge Israëlitische vrouw die de moed heeft gehad van de beslissing, toen zij antwoordde op de boodschap van de engel met de woorden: “Zie de dienstmaagd des Heren; mij geschiede naar uw Woord” (Luc. 1, 38) – de Heer vragen dat ook wij in staat kunnen zijn te antwoorden zoals zij, wanneer het woord van God ons zal roepen onze beslissing te nemen.
En moge de zegen van de almachtige God,
Vader en Zoon en Heilige Geest,
over u neerdalen en altijd bij u blijven.
Amen.
(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)
24/05/2021