Paus Leo XIV in Kameroen
Vanaf de aankondiging heeft de reis van Leo XIV in Kameroen enthousiasme en verwachting gewekt. Voor de vierde keer landde een paus na de heilige Johannes Paulus II in 1985 en 1995 en Benedictus XVI in 2009 op de bodem van het land.
Van 15 tot 18 april 2026 heeft Leo XIV de hele Kameroense gemeenschap ontmoet in haar kerkelijke en burgerlijke dimensie met een gebaar dat werd opgevat als genade en erkenning van de dynamiek van de lokale Kerk.
Naast de eigenlijk pastorale momenten met gelovigen en bisschoppen heeft het bezoek ook een sterk institutioneel aspect gehad: als de dialoog met de politieke gezagsdragers en de burgermaatschappij enerzijds een eer is geweest voor het land, heeft hij anderzijds ook de diepe tegenstellingen ervan aan het licht gebracht.
De reis heeft de vorm aangenomen van een oproep tot bekering, in het bijzonder gericht tot de bestuurders en van een bemoediging voor de maatschappij en de religieuze leiders bemiddelaars van vrede te worden.
Een problematische context
De uitnodiging aan Leo XIV is gekomen van enkele bisschoppen gedurende een bezoek aan Rome voor het recente Jubeljaar op een voor 
Kameroen bijzonder delicaat ogenblik. Het land is doortrokken van politieke en maatschappelijke spanningen: de presidentsverkiezingen van afgelopen oktober, die door de oppositie werden aangevochten, hebben protesten van jongeren doen losbarsten die vervolgens hard zijn neergeslagen.
Sinds bijna een decennium laat bovendien het conflict betreffende een afscheiding bloed vloeien in de Engelstalige gebieden in het Noord-Westen en Zuid-Westen. De nationale dialoog is verzand en heeft een spoor van vernieling achtergelaten: meer dan 6.500 doden en meer dan 700.000 ontheemden, die gedwongen waren onderdak te zoeken in de andere regio’s of in het naburige Nigeria.
In het uiterste Noorden duurt het jihadistische geweld van Boko Haram voort, dat nog gevoed wordt door de rekrutering van nieuwe lichtingen in een context van zware onderontwikkeling.
De maatschappelijke tegenstellingen hebben vooral hun neerslag op de jongeren: hoewel zij in ruime mate onderwijs hebben genoten, vinden zij zeer weinig mogelijkheden voor gekwalificeerd werk en worden vaak gedwongen genoegen te nemen met de informele sector. Daar komt nog een diepe kloof bij tussen een beperkte elite van rijken en de meerderheid van een bevolking die moeite heeft om te overleven, in een land dat toch beschikt over verschillende menselijke en natuurlijke bronnen.
Polemiek aan de vooravond van de reis
Aan de vooravond van de reis hebben enkele religieuze en culturele persoonlijkheden zich vragen gesteld over de zin van de aanwezigheid van de paus in een zo complexe context. Voor sommigen was er het risico dat de reis geïnterpreteerd zou worden als een steun aan de maatschappelijk-politieke status quo, terwijl men juist een diepe verandering wenste.
De Heilige Stoel en de bisschoppen van de lokale Kerk hebben op deze vragen, die soms publiek en in directe bewoordingen tot uitdrukking werden gebracht, geantwoord en de nadruk gelegd op het pastorale karakter van de reis: de Paus komt om naast wie lijdt, te staan en om opnieuw een uitnodiging tot dialoog en vrede te lanceren. Vervolgens zullen het de christengelovigen – die in Kameroen ongeveer 70%, waarvan 38% katholieken, van de bevolking vertegenwoordigen – de hoofdrolspelers van een maatschappelijke verandering moeten worden.
De reis van Leo XIV is in de voorafgaande maanden zorgvuldig voorbereid door de bisschoppen, die de gelovigen geholpen hebben om de spirituele waarde en de mogelijkheden van een maatschappelijke vernieuwing ervan te begrijpen. Er zijn ogenblikken van vorming georganiseerd om ontsporingen te vermijden die zich beroepen op een messiaanse boodschap of een wonder, een risico dat altijd aanwezig is, wanneer een religieus vuur vervlochten wordt met de moeilijkheden van een zwaar beproef land.
De aankomst: krachtige en duidelijke woorden
Eindelijk is dan de dag gekomen van de aankomst van Leo XIV, die op de luchthaven voorafgegaan werd door een gebedswake ‘s nachts.
Na de eerste ontvangst door de apostolische nuntius, mgr. José Avelino Bettencourt, de bisschoppen en de autoriteiten heeft het pauselijke konvooi de stad bereikt. Langs de randen van de wegen hebben duizenden gelovigen in bontgekleurde kleding de paus feestelijk begroet, die gedurende het traject is blijven staan in de open auto om te zegenen en zich door de menigte te laten zien.
Aangekomen bij het Paleis van de Eenheid heeft Leo XIV de begroeting van president Paul Biya in ontvangst genomen en een toespraak met een grote diepgang gehouden. Hij heeft het land uitgenodigd om zich vragen te stellen over hoe de woorden van de voorafgaande pausen zijn ontvangen, die al waren gericht op gerechtigheid, vrede en verzoening.
Leo XIV heeft de bestuurders gevraagd een diep gewetensonderzoek te doen, eraan herinnerend dat zij geroepen zijn het algemeen welzijn te dienen. Hij heeft de nadruk gelegd op een rol van een burgermaatschappij die in staat is bij te dragen aan het opnieuw lanceren van een dialoog in conflictsituaties. Hij heeft onderstreept dat het belang van religieuze leiders fundamenteel is, en daarmee een antwoord gegeven aan hen die hun stem zouden willen beperken tot weinig morele aspecten zonder hun invloed op de burgerlijke samenleving te erkennen.
Met een uitdrukkelijke verwijzing naar de Engelstalige zone en het uiterste Noorden heeft de paus eraan herinnerd dat achter de statistieken en de aantallen gezichten en gebroken dromen staan die oorlog met zich meebrengt. Hij heeft zijn oproep tot vrede opnieuw benadrukt, die niet moet worden beschouwd als een lege slogan, maar als een persoonlijke en institutionele stijl, bestaande uit dialoog en respect voor de ander.
De paus heeft de uitdrukking “ontwapende en ontwapenende vrede” hernomen, die hij vanaf het begin van zijn pontificaat heeft gebruikt en de betekenis ervan uitgelegd. Het is een ontwapende vrede, omdat “zij niet gebaseerd is op angst, dreiging of bewapening”, en zij is ontwapenend, “omdat zij in staat is conflicten op te lossen, harten te openen en vertrouwen, empathie en hoop voort te brengen”.
De paus heeft de logica van winst en plundering aangeklaagd en uitgenodigd om “de ketenen van de corruptie te verbreken”, een kwaad dat geworteld is in de Kameroense werkelijkheid. Hij heeft de jongeren, die gedefinieerd worden als “de hoop van het land en de Kerk”, bemoedigd, daarbij onderstrepend dat hun energie en creativiteit onschatbare rijkdommen zijn, maar dat werkeloosheid en buitensluiting dreigen te veranderen in geweld. Hij heeft er bovendien aan herinnerd dat veiligheid gewaarborgd moet zijn in het respect voor de rechten van de mens.
Leo XIV heeft ook de rol van de vrouwen naar voren gebracht, die vaak de eerste slachtoffers zijn van vooroordelen en geweld, maar 
onvermoeibare bewerkers van de vrede. Hun inzet in het onderwijs, de bemiddeling en het herstel van een maatschappelijke structuur is een rem op corruptie en machtsmisbruik en hun stem moet ten volle worden erkend in de besluitvormingsprocessen.
De diepe en moedige toespraak heeft de belangrijkste problemen van de crisis in Kameroen aangeroerd. Het vrije en gezaghebbende woord van de paus heeft weer hoop gegeven en de reis een historische betekenis verschaft.
De tederheid van God jegens de laatsten
Na tot de groten van het land te hebben gesproken heeft de paus zich begeven naar het weeshuis dat wordt geleid door een plaatselijke vrouwelijke congregatie, de Filles de Marie, die goed geworteld is in Kameroen en feestviert vanwege de honderd jaar van dienst aan de armsten. Het is een mooie en ontroerende ontmoeting geweest, waarbij de paus tegen de kinderen en de adolescenten, die afkomstig zijn uit de armste wijken van Yaoundé, heeft gezegd dat hij hen omarmde in naam van God de Vader. Hij heeft allen uitgenodigd tot solidariteit en hoeders te zijn van hun broeders en zusters.
De paus heeft vervolgens de volgende dagen dezelfde tederheid en aandacht tot uitdrukking gebracht jegens de armen en de zieken gedurende zijn bezoek aan het ziekenhuis Saint-Paul in Douala en herinnerd aan de naastenliefde als lakmoesproef van het christelijke leven.
(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)
14/07/2026