De nacht van Paaszaterdag
De heilige nacht waarin wij de verrijzenis van de Heer vieren, is de nacht van het licht, omdat onze Heer het licht is dat de
duisternis van het hart en het verstand van iedere mens verlicht. Daarom verkondigt de liturgie van deze nacht:
“Moge de duisternis uit ons verstand en ons hart worden verdreven”[1].
Het licht, dat wordt gesymboliseerd door de paaskaars, verlicht de schreden van de mensen; het volk dat in de duisternis wandelde, heeft een groot licht gezien dat de weg wijst die men moet volgen. Als wij in het licht van dit Woord van de Heer leven, kunnen ook wij de weg leren kennen.
In ons leven zijn de kennis van het Woord van de Heer en de liefde hiervoor fundamenteel: het Woord dat mens is geworden, gekruisigd en verrezen is, opdat wij het leven en wel het eeuwige leven hebben.
Wanneer de mensen in de duisternis leven, kunnen zij niet weten wat zij moeten doen; als zij het licht van de Heer niet ontvangen, blijven zij in de duisternis die hun hart en hun verstand omgeeft.
Alles begint bij het luisteren naar het Woord van de Heer, dat om een innerlijke gesteldheid vraagt, dat wil zeggen een vrij, arm, nederig hart, maar ook om een uiterlijke gesteldheid, dat wil zeggen het verwijderen van alles wat verhindert dat de stem van de Heer ons bereikt.
Het licht van het hart en het verstand
Het Woord van de Heer verlicht niet alleen het hart, maar ook het verstand. Het is noodzakelijk deze twee aspecten nader te onderzoeken. Het is niet alleen het hart dat moet worden verlicht. Soms spoort men ertoe aan “goed te zijn”, maar wij kunnen niet echt weten wat goed zijn is, als het verstand niet wordt verlicht door de Heer. Zonder dit verstand zou goedheid blind zijn, zou zij niet weten waarvoor zij zich zou moeten inzetten. Op dezelfde wijze zouden verstand en kennis zonder een vernieuwd hart stom blijven, dat wil zeggen zij zouden niet in staat zijn te volbrengen wat wordt begrepen.
Daarom moeten wij altijd de pastoraal van het hart, van de wil, van de inzet, altijd verenigen met de pastoraal van het verstand, die het mogelijk maakt door te dringen tot de werkelijkheid die wordt verlicht door het mens geworden Woord, de Logos, het verstand, de wijsheid en de rede van God, die ook in ons, in ons verstand aanwezig zijn.
Evenals wij God beledigen, wanneer wij tegen de goedheid handelen, zo beledigen wij op dezelfde wijze Hem, wanneer wij het verstand minachten. Het is niet voldoende dat wij goed zijn, als wij tegelijkertijd niet verstandig zijn, dat wil zeggen in staat de werkelijkheid te begrijpen en te interpreteren volgens de rede van God, die alles heeft geschapen en alles heeft
gered en verlost. Het gaat erom de redenen van de hoop en het geloof opnieuw te vinden. Het geloof gaat immers niet tegen het verstand in, maar gaat het te boven, verlicht en zuivert het.
De duisternis wordt verdreven door middel van de verlossende genade van Christus. De Heer is mens geworden, heeft gesproken, heeft een oordeel gegeven over de werkelijkheid, heeft de mensen verlicht; maar dit licht is niet aanvaard, omdat het ontvangen hiervan betekent dat men zijn leven moet veranderen en de prijs moet betalen van die verandering. Al te vaak wordt het woord “verandering” tot een loze slogan, die het volk bedriegt en tekort doet, juist omdat men niet accepteert de prijs die deze verandering met zich meebrengt, te betalen.
De Heer, die de mens geworden Waarheid is, laat zien dat er altijd een prijs is die moet worden betaald, opdat zijn licht verandert in ons verstand, in onze wil en in onze handelwijze met een nieuwe geest.
Herzien en aangepast uittreksel van E. Grasso, Lo crucificaron por miedo a la verdad.
El itinerario de la Semana Santa, Centro de Estudios Redemptor hominis
(Cuadernos de Pastoral 39), San Lorenzo (Paraguay) 2013, 40-42.
________________________
[1] Hier wordt verwezen naar de zin die het ontsteken van de paaskaars begeleidt in de rite van de lichtceremonie in de Argentijnse editio typica van het door de bisschoppenconferenties van Bolivia, Paraguay en Uruguay aangepaste Romeins Missaal: “Moge het licht van Christus’ glorievolle verrijzenis uit onze verstand en ons hart de duisternis verdrijven”.
(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)
16/04/2022